NDVI nədir? Dəyərlər cədvəli ilə sadə izahat
Müəllif: Sabir Ismayilbayli · Yenilənib: 2 avq 2026
NDVI (Normalized Difference Vegetation Index) — peyk şəklindən hesablanan və bitki örtüyünün nə qədər sıx, nə qədər sağlam olduğunu göstərən rəqəmdir. Şkalası −1-dən +1-ə qədərdir: çılpaq torpaq 0.1-ə yaxın, sağlam sıx əkin isə 0.6-dan yuxarı qiymət alır. Bir cümlə ilə: NDVI nə qədər yüksəkdirsə, sahədə fotosintez edən yaşıl kütlə bir o qədər çoxdur.
Bu rəqəm haradan gəlir?
Sağlam yarpaq qırmızı işığı udur (fotosintez üçün), yaxın-infraqırmızı işığı isə güclü əks etdirir. NDVI məhz bu iki kanalın fərqini normallaşdırır: (NIR − Qırmızı) / (NIR + Qırmızı). Sentinel-2 peyki hər iki kanalı 10 metrlik pikselle çəkir — yəni sahənizin hər 10×10 metrlik hissəsi üçün ayrıca qiymət alırsınız.
Düstur sadə olsa da, gücü müqayisədədir: eyni sahənin bu həftəki NDVI-ı ilə iki həftə əvvəlki NDVI-ı arasındakı fərq, sahənin içindəki zəif ləkə ilə güclü hissə arasındakı fərq — aqronomik qərar məhz bunlardan çıxır.
NDVI dəyərləri cədvəli
Aşağıdakı bantlar istiqamət göstəricisidir — buğda ilə fındıq bağının "normal"ı eyni deyil, mövsümün əvvəli ilə ortası da fərqlənir. Ona görə cədvəli mütləq öz sahənizin tarixçəsi ilə birlikdə oxuyun.
| NDVI | Nə deməkdir | Sahədə tipik mənzərə |
|---|---|---|
| < 0.1 | Bitki örtüyü yoxdur | Çılpaq torpaq, su, şum |
| 0.1 – 0.2 | Çox seyrək örtük | Yeni çıxış, güclü seyrəklik |
| 0.2 – 0.35 | Zəif örtük | Erkən mərhələ və ya stress |
| 0.35 – 0.5 | Orta örtük | İnkişaf gedir, nəzarət lazımdır |
| 0.5 – 0.7 | Yaxşı örtük | Sağlam, aktiv vegetasiya |
| > 0.7 | Çox sıx örtük | Pik vegetasiya, sıx çətir |
Real nümunə: 0.3 pisdir, yoxsa normal?
Cavab mərhələdən asılıdır. Aran bölgəsində payızlıq buğda dekabrda 0.3 göstərirsə, bu normaldır — bitki hələ kollanma mərhələsindədir. Həmin buğda may ayında da 0.3-də qalıbsa, bu artıq siqnaldır: ya su çatışmır, ya qida, ya da xəstəlik başlayıb. Qax–Zaqatala fındıq bağında isə yayın ortasında 0.3 demək olar ki, həmişə problem deməkdir — sıx çətirli sağlam bağ 0.6-dan aşağı düşməməlidir.
Bizim izlədiyimiz sahələrdə ən faydalı sual "NDVI neçədir?" yox, "NDVI hara doğru gedir?" olub. Eyni 0.45 qiyməti yüksələn xətt üzərindədirsə arxayınlıq, düşən xətt üzərindədirsə yoxlama səbəbidir.
Üç tipik səhv
- Tək günə baxmaq. Bir səhnədəki qiymət bulud kölgəsindən və ya sensor bucağından təsirlənə bilər — həmişə trendə baxın.
- Sahələri bir-biri ilə müqayisə etmək. Fərqli məhsul, fərqli əkin tarixi, fərqli torpaq — NDVI müqayisəsi yalnız eyni sahənin öz tarixçəsi daxilində etibarlıdır.
- NDVI-ı "sağlamlıq faizi" kimi oxumaq. 0.6 = 60% sağlam demək DEYİL. İndeks örtüyün sıxlığını ölçür; sıx amma susuz qalmış əkin bir müddət yüksək NDVI göstərməyə davam edə bilər.
Öz sahənizdə necə baxmalı?
Agradex-də sahənizi xəritədə bir toxunuşla qeyd edirsiniz, sistem Sentinel-2 arxivini yükləyir və hər yeni buludsuz keçiddə NDVI xəritəsi ilə yanaşı 0-100 vəziyyət qiyməti hesablayır. Qeydiyyatsız baxmaq üçün canlı nümunə sahə də var — real fermerin sahəsi, real peyk datası ilə.
Növbəti addım
Hazırsınız? Tarlanı bu gün peykdən izləməyə başlayın.
Canlı demo