Gübrə normaları: buğda, arpa, pambıq və kartof üçün NPK cədvəli

NPK nədir və rəqəmlər nəyi ölçür?

N (azot) boy və yaşıl kütlə deməkdir: yarpaq, gövdə, zülal. Çatışmayanda bitki solğun-sarı olur, kollanma zəifləyir. P (fosfor) kök sistemini, çiçəkləməni və dən dolumunu idarə edir — ən çox erkən mərhələdə lazımdır. K (kalium) su rejiminə və dözümlülüyə cavabdehdir: quraqlığa, soyuğa, xəstəliyə davamı artırır, kartofda yumrunun keyfiyyətini qaldırır.

Vacib texniki detal: normalar təsiredici maddə ilə (t.e.) yazılır, kisənin fiziki çəkisi ilə yox. Karbamidin təxminən 46%-i azotdur — hektara 100 kq N vermək üçün 217 kq karbamid lazımdır. «NPK 15-15-15» yazısı da elə budur: hər 100 kq-da 15 kq N, 15 kq fosfor (P₂O₅ ekvivalenti), 15 kq kalium (K₂O). Torpaq analizinin nəticəsi ilə müqayisə edəndə bu ekvivalentlərə baxın.

Təxmini normalar: dörd məhsul bir cədvəldə

Rəqəmlər orta məhsuldarlıq hədəfi üçün ümumiləşdirilmiş intervallardır. Hədəf yüksəkdirsə — məsələn, hektardan 50 sentner buğda — norma yuxarı sərhədə yaxınlaşır.

Cədvəldən iki müşahidə. Arpa buğdadan az azot istəyir — artığı onu yatırır və keyfiyyəti korlayır. Kartof isə kalium canlısıdır: K norması azotla eyni səviyyədədir, dörd məhsulun içində yalnız onda belədir. Və əsas xəbərdarlıq bir daha: bu cədvəl istiqamətdir, resept deyil — dəqiq doza yalnız torpaq analizinə görə verilir.

Azot niyə 2-3 dəfəyə bölünür?

Azot torpaqda dayanmır: yağışla yuyulur, qaz halında itir. Hamısını bir dəfəyə vermək — bir hissəsini əvvəlcədən itirmək deməkdir. Ona görə azot bitkinin ən çox istədiyi pəncərələrə bölünür:

• Buğda və arpa: kiçik pay səpin altına (və ya heç), əsas pay yazda kollanmada, qalanı boruya çıxmada.
• Pambıq: səpinqabağı + qönçələmə + çiçəkləmə başlanğıcı — üç pəncərə.
• Kartof: əkinlə birlikdə + yumru əmələgəlmədən əvvəl yemləmə.
• Fosfor və kalium əksinədir: az hərəkət edirlər, əsas hissə şum və ya səpin altına verilir ki, kök zonasına düşsün.

Üzvi gübrənin yeri

Yaxşı çürümüş peyin (hektara 20-40 ton, adətən kartof və pambıq sələfinə) təkcə NPK deyil — torpağın strukturu, su tutumu və mikroflorası deməkdir. Peyin verilən ildə mineral normaları azaldın: 30 ton peyin ilk ildə təxminən 40-60 kq N, 20-30 kq P və 50-70 kq K açır. Bunu hesaba almamaq ən çox rast gəlinən artıq-doza səbəbidir.

Dürüst hədlər

• Analizsiz norma kor atışdır: fosforu onsuz da bol olan sahəyə əlavə fosfor pul itkisidir, kasıb sahəyə «orta» doza isə azdır.
• Artıq azot da zərərdir: buğdanı yatırır, yetişməni gecikdirir, xəstəliyə həssaslığı artırır.
• Cədvəldə mikroelementlər yoxdur — bor, sink, dəmir ehtiyacı yalnız analiz və simptomla görünür.
• Sort, sələf, suvarma rejimi normaya düzəliş verir — yekun dozanı torpaq analizi ilə və aqronomla dəqiqləşdirin.

Agradex bu işin harasındadır?

Torpaq analizinin nəticə vərəqini Agradex-ə şəkil kimi yükləyirsiniz — sistem onu oxuyub sahənin pasportuna yazır. Bundan sonra AI aqronom gübrə söhbətini ümumi cədvəllə yox, sizin analizlə aparır: «fosfor ehtiyatın yüksəkdir, P dozasını aşağı sərhəddə saxla» kimi. NDVI trendi isə yemləmənin işlədiyini yoxlayır — azot pəncərəsindən sonra örtük qalxmırsa, bu, ayrıca siqnaldır. Peyk xəritəsi pulsuz paketdədir, sınaq üçün bank kartı istənmir.

Sonraki adım